Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ

Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ

Nguyễn Thị Lộ

Nhân kỷ niệm 560 năm Ngày mất Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi năm 2002 tại "góc thành nam" (thôn Khuyến Lương Thanh Trì Hà Nội) nơi có đền miếu của Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ Hội Khoa học lịch sử Việt Nam phối hợp với một số tổ chức khác mở hội thảo khoa học đầu tiên về Nguyễn Thị Lộ

Trước và sau đó đã có nhiều khảo cứu tọa đàm khoa học tại quê hương bà Nguyễn Thị Lộ - Làng Hới xã Tân Lễ huyện Hưng Hà tỉnh Thái Bình.Nguyễn Thị Lộ - cô bán chiếu Tây Hồ vợ người anh hùng Nguyễn Trãi hay Lễ nghi học sĩ triều Lê từ lâu là hình ảnh đẹp trong ký ức của nhân dân ta.
Tuy nhiên còn rất nhiều điều mà chúng ta chưa có tư liệu để hiểu sâu hơn về bà. Thêm vào đó có những giai thoại ghi chép trong sách sử trái ngược nhau...

Dựa vào những kết quả đó một số giáo sư nhà nghiên cứu liên ngành dưới sự chủ biên của nhà giáo Hoàng Ðạo Chúc đã biên soạn thành công cuốn Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ với thảm án Lệ Chi Viên được Nhà xuất bản văn hóa xuất bản năm 2004.

Về thảm án Lệ Chi Viên ngoài câu chuyện rắn báo oán sách Ðại Việt sử ký toàn thư chép rằng: Tháng 8 ngày mồng 4 (năm Nhâm Tuất tức 1442) vua đến vườn Lệ Chi huyện Gia Ðịnh (nay là huyện Gia Bình Bắc Ninh) bỗng ác bệnh rồi băng. Trước đây vua thích vợ của Thừa chỉ Nguyễn Trãi là Nguyễn Thị Lộ người đẹp văn chương hay gọi vào cung làm Lễ nghi học sĩ ngày đêm hầu bên cạnh. Ðến khi đi tuần miền đông về đến vườn Lệ Chi xã Ðại Lại trên sông Thiên Ðức vua thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ rồi băng. Các quan bí mật đưa về ngày mồng 6 đến kinh sư nửa đêm đem vào cung mới phát tang. Mọi người đều nói là Nguyễn Thị Lộ giết vua...  Ngày 16 giết Hành khiển Nguyễn Trãi và vợ là Nguyễn Thị Lộ giết đến ba đời.

Vậy là kết duyên cùng Nguyễn Trãi trong một  mối tình lãng mạn sau bao nhiêu năm cùng chồng giúp nghĩa quân Lam Sơn chiến thắng Nguyễn Thị Lộ  lại cùng chồng sẻ chia cái chết thảm khốc nhất trong lịch sử dân tộc. Ðáng buồn hơn nữa những trước tác của bà bị đốt bà chỉ còn là cái bóng mờ nhạt của Nguyễn Trãi trong lịch sử.

Ðánh giá về bà GS Vũ Khiêu khẳng định: "Ít nhất bà cũng là người tài hoa trong văn học sắc sảo trong chính trị chu đáo trong ứng xử và thủy chung trong tình nghĩa" "Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ đã dâng trọn cuộc đời phục vụ cho sự bền vững của Vương triều Lê và sự phồn vinh của non sông Ðại Việt".

Trong cuốn sách này một số nhà khoa học đã chỉ rõ thủ mưu của vụ thảm án Lệ Chi Viên  là Tuyên từ Hoàng Thái hậu Nguyễn Thị Anh mẹ vua Lê Nhân Tông vốn rất căm oán Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ - hai người đã giúp bà phi Ngô Thị Ngọc Dao mẹ Lê Thánh Tông thoát khỏi âm mưu sát hại của bà ta. Sâu xa hơn đó là sự ghen ghét đố kỵ của một số không nhỏ quan lại trong triều lúc bấy giờ trước tài năng lỗi lạc và tính tình ngay thẳng cương trực của Nguyễn Trãi - cái luôn cản trở những việc làm mờ ám của chúng.

Sách được biên soạn công phu có tính khoa học thể hiện rõ lòng yêu quý ngưỡng mộ của những người làm sách và cũng là tình cảm của đông đảo nhân dân ta đối với một nữ sĩ tài hoa có phẩm hạnh cao là người bạn đời tâm đầu ý hợp của người anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi.

GS Ðinh Xuân Lâm viết: Cần có sự công khai chiêu tuyết cho bà. Chế độ phong kiến cũ đã không làm được việc đó thì ngày nay chúng ta phải làm được việc đó thông qua việc nghiên cứu và biên soạn lịch sử dân tộc một cách trung thực và khoa học.

(Mời đọc thêm Bách khoa thư mở) Truyền thuyết rắn báo oán

Một hôm cha Nguyễn Trãi là Nguyễn Phi Khanh cho học trò phát cỏ trong vườn để làm chỗ dạy học. Đến đêm ông nằm mơ thấy một người đàn bà dẫn bầy con dại tới xin thư thả ít hôm vì bận con mọn nên chưa kịp dọn nhà. Đến khi học trò của ông phát cỏ đập chết một bầy rắn con lúc đó ông mới hiểu ra ý nghĩa giấc mơ...Đêm đó lúc ông đọc sách thì có con rắn bò trên xà nhà nhỏ một giọt máu thấm vào chữ "tộc" ("họ") qua ba lớp giấy ứng với việc gia tộc ông sẽ bị hại đến ba họ. Ngày sau con rắn mẹ hóa ra bà Nguyễn Thị Lộ để làm hại ba đời nhà ông. Đến đời Nguyễn trong Lịch triều hiến chương loại chí lại có thêm chi tiết: Con rắn thành tinh ngầm mang thù oán mới đầu thai thành Thị Lộ. Nàng sinh ra dưới sườn có vảy...

Mặc dù câu chuyện được nhiều sách cũ chép đi chép lại nhưng nhiều người tin rằng nó chỉ nhằm đổ tội cho Nguyễn Thị Lộ giải thích nguyên nhân tiền định về cái chết của vua Lê Thái Tông và Nguyễn Trãi. Ngoài ra nội dung truyện cũng chẳng có gì mới mẻ mà chỉ là mô phỏng từ các truyền thuyết xa xưa của Trung Quốc. Ngày nay truyền thuyết này đã bị bác bỏ.

batinh.com Theo Báo Thái Bình